Kenya,Turkana – Afar sano kadib abaartii ugu xumeyd jabisay ee ku dhufatay waqooyiga Kenya, roobabkii oo mar kale baaqday ayaa sababay gaajo iyo macaluul ku sii fidaysa deegaanno badan, sida ay sheegeen qoysaska ay saameysay.
Dadka ku nool bannaanada qalalan ee gobolka Turkana ayaa sheegay in xitaa mirihii duurjoogta ahaa ee ay ku badbaadi jireen xilliyada adag ay hadda dabar go’ayaan ama engegeen sababo la xiriira abaarta sii xumaanaysa.
Asinyen Akol oo 81 jir ah ayaa sheegtay in abaartan ay tahay tii ugu darnayd ee ay abid aragto. “Sannadkan aad buu u xun yahay. Tani waa abaartii iigu darnayd noloshayda. Ma jirto wax aad ku noolaan karto… xitaa geedo ama miro duurjoog ah lama arko, xataa caleen cagaaran ma jirto,” ayay u sheegtay Reuters.
Abaarta ayaa sidoo kale si muuqata uga tagtay raad burbur ah, iyadoo meydadka lo’da lagu arkayo dhulalka ay ku nool yihiin xoolo-dhaqatadu.
Dhibaatadu kuma koobna Kenya oo keliya. Dalalka Geeska Afrika ayaa iyaguna la tacaalaya xaalado la mid ah, iyadoo Somalia ay bishii Nofeembar ku dhawaaqday xaalad degdeg ah oo abaareed kadib roobab isdaba joog ah oo fashilmay. United Nations World Food Programme (WFP) ayaa bishii hore ka digtay in malaayiin Soomaali ah ay wajahayaan gaajo daran, iyadoo ku dhowaad kala bar carruurta dalka ay la ildaran yihiin nafaqo-darro una baahan yihiin daaweyn degdeg ah.
Dhanka kale, dhimista gargaarka caalamiga ah ayaa ku qasbeysa hay’adaha inay yareeyaan dadka ay quudiyaan. Echakan Amaja oo 76 jir ah ayaa sheegtay in markii xoolahoodii ay dhaceen kooxo hubeysan, dhammaan carruurteedii iyo awoowayaashood ay ku soo laabteen guriga, taasoo ku kordhisay masuuliyadda quudinta shan gabdhood iyo toddoba awlaad ah. Dhibaatooyinkooda ayaa sii kordhay kadib markii wiilkeeda lagu dilay weerar dhaca xoolaha ah laba toddobaad ka hor, iyadoo dhammaan xoolahoodii la dhacay.
Hay’adda Maareynta Abaaraha Qaranka ee Kenya ayaa bishii Diseembar sheegtay in in ka badan sagaal gobol badankood ku yaalla waqooyiga iyo bariga dalka ay wajahayaan xaalado abaar oo soo ifbaxaya, kuwaas oo si weyn u saameyn kara sugnaanta cuntada, helitaanka biyaha iyo daaqa xoolaha.
Sidoo kale, hay’addu waxay ka digtay in abaaraha soo noqnoqda ay kordhinayaan tartanka kheyraadka yar, taasoo sare u qaadaysa khatarta rabshadaha marka dhibaatadu ku fido deegaanno aan horay u wajihin xaalado qalalan.
Sarah Ayodi, madaxa xafiiska Turkana ee WFP, ayaa sheegtay in 333,000 oo qof oo ku nool gobolkaasi ay u baahan yihiin gargaar cunto, balse hay’addu aysan awoodi doonin inay taageerto wixii ka dambeeya bisha soo socota.
Bishii Agoosto ee sanadkii hore, hay’adda Save the Children ayaa ka digtay in ugu yaraan afar dal oo Afrikaan ah, oo ay ku jirto Kenya, ay ka dhammaan doonaan cuntooyinka gaarka ah ee badbaadinta u ah carruurta nafaqo-darradu hayso, sababo la xiriira yaraanta ka dhalatay dhimista gargaarka.
