Congo – Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC) ayaa sii daysay 15 maxbuus oo lala xiriiriyay kooxda AFC/M23, iyadoo loo wareejiyay dhulka ay kooxdu maamusho ee bariga dalka, tallaabadaas oo qayb ka ah dadaallada lagu hirgelinayo heshiiskii nabadeed ee ay Qatar dhexdhexaadisay.
Sii-daynta ayaa waxaa fududeysay Guddiga Caalamiga ah ee Laanqayrta Cas (ICRC), waxaana loo arkaa wareejintii ugu horreysay ee noocan ah ee si rasmi ah loo xaqiijiyo tan iyo markii ay dhinacyadu bilaabeen geeddi-socodka wada-hadallada ee Doha. ICRC ayaa sheegtay in maxaabiista la sii daayay ay ku heshiiyeen in la wareejiyo, iyadoo hawlgalku dhacay Khamiistii iyo Jimcihii kadib bilo wadahadallo ah oo lagu go’aaminayay dadka lagu dari lahaa liiska sii-daynta.
Maxaabiista ayaa laga qaaday magaalada Beni ee bariga DRC, waxaana kolonyo gaadiid ah ay fiidnimadii Khamiista u gudubtay dhanka Uganda, ka hor inta aysan gaarin Rutshuru ee gobolka Kivu-ta Waqooyi. Halkaas ayay Jimcihii ugu dambeyn ugu wareegeen dhinaca AFC/M23. Sii-daynta maxaabiista ayaa ka mid ahayd qodobadii lagu heshiiyay geeddi-socodka nabadeed ee ay Qatar dhex-dhexaadisay dowladda DRC iyo AFC/M23.
Qatar ayaa soo dhaweysay tallaabadan, iyadoo ku tilmaantay mid muhiim u ah dhisidda kalsoonida labada dhinac iyo abuurista jawi wanaagsan oo lagu sii ambaqaadi karo wadahadallada nabadeed. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Qatar ayaa sheegtay in sii-daynta maxaabiistu ay noqon karto dhiirrigelin lagu qaado tallaabooyin kale oo labada dhinac ku dhowaansho iyo kalsooni lagu abuuro.
Dhanka kale, Stephanie Eller oo ah madaxa hawlgallada ICRC ee Kinshasa ayaa muujisay rajada ah in sii-dayntan ay horseedi karto in maxaabiis kale la sii daayo. Waxay sheegtay in tallaabadani ay sidoo kale wax ka tari karto xaaladda qoysaska muddo dheer kala maqnaa eheladooda oo ku jiray xabsiyada labada dhinac.
Tallaabadan ayaa ku soo beegmaysa xilli xaaladda amni ee bariga DRC ay weli tahay mid aad u adag. Kooxda M23 ayaa sannadkii 2025 si weyn u ballaarisay dhulka ay gacanta ku hayso, iyadoo dowladda Kongo kala wareegtay magaalooyin muhiim ah oo ku yaalla Kivu-ta Waqooyi iyo Kivu-ta Koonfureed. Dagaallada u dhexeeya ciidamada dowladda Kongo iyo M23 ayaa sababay barakac ballaaran, iyadoo boqolaal kun oo qof ay ku qasbanaadeen inay ka cararaan guryahooda.
Xaaladda ayaa sidoo kale yeelatay saameyn goboleed, maadaama DRC ay si joogto ah ugu eedeyso Rwanda inay taageerto M23, iyadoo Kinshasa, Qaramada Midoobay iyo dalal reer Galbeed ah ay sheegeen in ciidamada Rwanda iyo hubkoodu door ku leeyihiin awoodda kooxda. Rwanda ayaa si joogto ah u beenisay eedeymahaas, waxayna ku doodday in arrimaha amni ee ka jira xadka ay xiriir la leeyihiin kooxaha hubaysan ee ka howlgala bariga DRC.
Inkasta oo sii-daynta 15-ka maxbuus aysan keligeed soo afjari karin dagaalka, haddana waxay noqon kartaa tallaabo muhiim ah oo lagu tijaabinayo sida ay labada dhinac uga go’an tahay heshiiska nabadda. Haddii ay xigto sii-dayn kale oo maxaabiis ah, waxaa suuragal ah inay kordhiso kalsoonida u dhexeysa Kinshasa iyo AFC/M23, taasoo fududeyn karta in laga wada hadlo arrimaha waaweyn ee weli horyaalla heshiiska, sida xabbad-joojinta, hub-dhigista, maamulka dhulka ay M23 gacanta ku hayso iyo soo celinta dadka barakacay.
Si kastaba, dagaalka iyo khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda DRC iyo M23 ayaa weli ah caqabadda ugu weyn ee hortaagan in heshiisyada lagu gaaray Doha ay isu beddelaan nabad waarta oo ka hirgasha bariga Congo.
