Qaahira, Masar – Hindise sharciyeedka soo dejinta tamarta ee Masar ayaa in ka badan laba jibaarmay tan iyo markii uu qarxay dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay kula jiraan Iran. Ra’iisul Wasaare Mostafa Madbouly ayaa Arbacadii sheegay arrintan, isagoo hoosta ka xariiqay cadaadiska sii kordhaya ee dhaqaalaha dalka, iyadoo qiimaha shidaalka adduunka uu sare u kacay.
Madbouly wuxuu sheegay intii lagu jiray shir jaraa’id in kharashka tamarta Masar soo dejiso uu kordhay inta u dhaxaysa laba jeer iyo laba iyo badh marka loo eego heerarkii dagaalka ka hor.
Waxa uu sheegay in biilka soo dejinta gaaska dabiiciga ah ee waddanku uu ku dhawaad saddex jibaarmay, isaga oo ka kacay ilaa $560 milyan ka hor iskahorimaadka oo gaadhay ku dhawaad $1.65 bilyan isla tirada maanta.
“Si warshaduhu u shaqeeyaan oo ay soo saaraan, tani waa qiimaha gaaska oo keliya,” ayuu yidhi.
Qiimaha saliidda adduunka ayaa sare u kacay intii ay socdeen iskahorimaadyada, taas oo sii kordhisay culeyska soo dejinta Masar. Madbouly wuxuu sheegay in qiimaha cayriin uu ka kacay $69 foosto dagaalka ka hor ilaa $108.50 hadda, halka naaftada oo ah shidaalka muhiimka ah ee gaadiidka iyo warshadaha — uu ka kacay $665 halkii ton ilaa $1,604 halkii ton.
Qiimaha gaaska dareeraha ah ayaa kor u kacay min $510 halkii ton ilaa $730 halkii ton, ayuu raaciyay.
Masar waxa ay si weyn ugu tiirsan tahay shidaalka la soo dejiyo, gaar ahaan gaasta dabiiciga ah, kaas oo la arkay wax soo saarku si joogto ah hoos ugu dhacay tan iyo markii uu sare u kacay 2021, taas oo ka dhigtay in dhaqaalaheeda uu si gaar ah u saameeyo sicir-bararka caalamiga ah iyo khalkhal ku yimaadda saadka.
Sida lagu sheegay qoraal uu dhawaan soo saaray machadka maaliyadda caalamiga ah, qiimaha dheeraadka ah ee shidaalka waxa uu keeni karaa in kharashka u dhexeeya 0.2% iyo 0.55% GDP dalka kordho.
Masar ayaa kor u qaaday qiimaha badeecooyinka kala duwan ee shidaalka bishan si ay u yarayso culayska saaran miisaaniyadeeda oo horeba u dareemay naxdinta colaadda, taas oo khalkhal galisay wax soo saarkii saliidda Bariga Dhexe iyada oo Iran ay xidhay marinka muhiimka ah ee Hormuz.
Madbouly wuxuu sheegay in dowladdu ay qaadayso tillaabooyin lagu qiimeynayo isticmaalka tamarta, oo ay ku jiraan saacadaha hore ee xiritaanka goobaha ganacsiga. Dukaamada, suuqyada, kafateeriyada iyo makhaayadaha ayaa xidhi doona 9-ka fiidnimo waqtiga maxalliga ah oo bilaabmaya Maarso 28 ugu yaraan hal bil, ayuu yidhi.
Waxa uu intaa ku daray in dawladdu ay sidoo kale darsayso qorshe lagu xoojinayo shaqada fogaanta hal ama laba maalmood usbuucii labadaba qaybaha dadweynaha iyo kuwa gaarka loo leeyahay si loo yareeyo baahida tamarta.
Tallaabooyinkan ayaa imaanaya xilli xiisadda gobolka ay sii kordhayso, gaar ahaan kadib hakadka ku yimid sahayda tamarta Bariga Dhexe, oo ay ku jirto xiritaanka marinka muhiimka ah ee Hormuz.
