MUQDISHO – Waxaa si weyn u soo kordhaya dareenka farxadeed ee guud ahaan Soomaaliya, iyadoo dalka uu isu diyaarinayo soo dhaweynta markabka qodista shidaalka ee Turkiga laga leeyahay, Cagri Bey, kaasoo la filayo inuu soo gaaro magaalada Muqdisho laga bilaabo 9-ka April.
Markabkan ayaa loo arkaa tallaabo muhiim ah oo ka dhigan horumar cusub oo ku saabsan dadaallada sahaminta shidaalka iyo gaaska ee Soomaaliya, kuwaas oo muddo dheer la sugayay.
Wasiirka Batroolka iyo Macdanta Soomaaliya, Mudane Daahir Shire Maxamed, ayaa sheegay in xilligan uu yahay mid taariikhi ah oo shacabka Soomaaliyeed ay muddo dheer sugayeen.
“Waa arrin ay dadka Soomaaliyeed muddo badan rajeynayeen, waana ku faraxsanahay inaan la wadaago farxaddan,” ayuu yiri wasiirku.
Wasiirka ayaa sidoo kale tilmaamay in imaatinka markabkan uu furayo bog cusub oo horseedi kara isbeddel dhaqaale oo waara. Dowladda Soomaaliya ayaa qorsheyneysa in la qabto xaflado qaran oo lagu soo dhaweynayo markabka marka uu ku soo xirto dekedda Muqdisho.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa la filayaa inuu guddoomiyo xafladda, iyadoo ay ka qeyb geli doonaan mas’uuliyiin sare iyo wafdi ka socda dowladda Turkiga oo uu hoggaaminayo Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ee Turkiga, Alparslan Bayraktar.
Markabka Cagri Bey ayaa safarkiisa bilaabay 15-kii February, hase yeeshee wuxuu la kulmay dib u dhac ku yimid sababo la xiriira cilado farsamo. Sababo la xiriira joogga qalabka qodista, markabku ma marin marin-biyoodka Suweys, taasoo ku qasabtay inuu qaato waddo dheer.
Wuxuu ka soo shiraacday badda Mediterranean-ka, isagoo sii maray Strait of Gibraltar, kadibna u gudbay Badweynta Atlaantigga, halkaas oo uu kaga soo wareegay Cape of Good Hope, ka dibna u soo jeestay Badweynta Hindiya iyo Gacanka Cadmeed, ugu dambeyntiina ku soo wajahan Muqdisho.
Safarkan oo qaatay qiyaastii 45 maalmood ayaa ah hawlgalkii ugu horreeyay ee Turkiga ee qodista biyaha qoto dheer ee ka baxsan dalkiisa.
Markabkan ayaa la filayaa inuu ka howl bilaabo ceelka Curad-1 oo qiyaastii 370 KM u jira xeebaha Soomaaliya, iyadoo qodista la qorsheeyay dabayaaqada bishan April.
Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdogan, ayaa ka hor intii uusan markabku bixin, la hadlay shaqaalaha isagoo muujiyay rajo wanaagsan.
“Waxaan Soomaaliya ka rajeyneynaa war wanaagsan, insha’allaah,” ayuu yiri Erdogan.
Hawlgalka qodista ayaa daba socda heshiisyo iskaashi oo dhinaca tamarta ah oo ay Soomaaliya iyo Turkiga kala saxiixdeen sanadkii 2024, kuwaas oo ku saabsan sahaminta shidaalka ee badda iyo berriga.
Sidoo kale, markabka cilmi-baarista seismic ee Turkiga, Oruç Reis, ayaa sahanno ka sameeyay in ka badan 4,400 km² oo ka mid ah xeebaha Soomaaliya, taasoo sahashay in la go’aamiyo goobta qodista ee Curad-1.
Markabka Cagri Bey ayaa leh awood sare oo qodis ah, isagoo gaari kara qoto dheer oo dhan ilaa 12,000 mitir, isla markaana qaadi kara ku dhowaad 200 oo qof.
Dowladda Soomaaliya ayaa u aragta mashruucan mid laf-dhabar u noqon kara istaraatiijiyadda kobaca dhaqaalaha dalka. Wasiirka Batroolka ayaa xusay in haddii natiijooyin wax ku ool ah la helo, saameynta ugu horreysa ay noqon doonto koboc dhaqaale.
Muddo tobannaan sano ah, khayraadka shidaalka iyo gaaska Soomaaliya lama faaiidaysan sababo la xiriira colaado iyo xasillooni darro, balse hadda waxaa muuqata rajo cusub oo ka dhalatay iskaashiga Soomaaliya iyo Turkiga.
Dad badan oo Soomaaliyeed ayaa u arka imaatinka markabka Cagri Bey inuu yahay astaan muujinaysa rajo dhaqaale oo dib u soo noolaatay.
