MUQDISHO – Hay’adda ilaalinta cimilada ee Qaramada Midoobay ayaa uga digaysa dowladaha iyo ururada samafalka inay u diyaar garoobaan “dhacdooyinka cimilada ee aadka u daran” oo ay ku jiraan hirarka kulaylka, abaaraha iyo roobabka culus ee ka dhasha ifafaalaha cimilada ee El Nino.
Hay’adda Saadaasha Hawada Adduunka (WMO) ayaa ku sheegtay bayaan ay soo saartay Jimcihii in xaaladaha El Nino ay horey u dhaceen oo “la saadaaliyay inay si degdeg ah u xoogaysan doonaan” inta u dhaxaysa Luulyo iyo Sebtembar.
El Nino caadi ahaan waxay ugu sarreysaa inta u dhaxaysa Nofeembar iyo Febraayo.
Hay’adda Qaramada Midoobay waxay hawlgelisay adeegyada macluumaadka cimilada iyo nidaamyada digniinta hore si ay uga caawiso dowladaha iyo hay’adaha samafalka inay diyaariyaan qorshayaal taageero oo loogu talagalay beeraleyda iyo bulshooyinka nugul.
“Xaaladaha El Nino ayaa durba socda waxaana la saadaalinayaa inay si degdeg ah u xoogaysan doonaan si ay u noqdaan dhacdo xooggan – sida saxda ah ee ay saadaalisay WMO,” ayuu yiri Xoghayaha Guud ee WMO Celeste Saulo.
“Tani waxay xoojin doontaa fursadaha abaarta iyo roobabka culus iyo khatarta hirarka kulaylka ee hirarka dhulka iyo badda ee gobollo badan oo adduunka ah.”
Saulo wuxuu raaciyay in “saadaalinta xilliyeed ee horumarsan iyo digniinaha hore ay muhiim u yihiin badbaadinta nolosha iyo yareynta saameynta dhaqaalaheena iyo bulshadeena.”
El Nino waa ifafaale cimilo dabiici ah oo kululeeya heerkulka dusha sare ee Badweynta Baasifigga ee bartamaha iyo bariga, taasoo keenta isbeddello adduunka oo dhan ah oo ku yimaada dabaysha, cadaadiska iyo qaababka roobka.
Dhacdooyinka El Nino waxay caadi ahaan dhacaan labadii ilaa toddobadii sanaba mar waxayna badanaa socdaan inta u dhaxaysa sagaal iyo 12 bilood. Dhammaan gobollada adduunka ma saameeyaan.
Xaaladaha ayaa u dhexeeya El Nino iyo La Nina oo ka soo horjeeda – labada marxaladood ee El Nino-Southern Oscillation (ENSO) – iyadoo xaalado dhexdhexaad ah ay u dhexeeyaan.
Xitaa marka ENSO ay dhexdhexaad tahay, cimilo aad u daran ayaa weli dhici karta.
Khamiistii, WMO waxay soo warisay in heerkulka badweynta adduunka uu gaaray heerkii ugu sarreeyay bishii Juun, qayb ahaanna ay sabab u tahay El Nino.
El Nino-kii ugu dambeeyay wuxuu gacan ka geystay in 2023 uu noqdo sannadkii labaad ee ugu kululaa rikoorka iyo 2024 kii ugu sarreeyay abid, qiyaastii 1.55 darajo Celsius (2.79 darajo Fahrenheit) oo ka sarreysa celceliska 1850-1900 ka hor warshadaha.
