Boosaaso – Burcad-badeed Soomaali ah ayaa afduubay markab kalluumeysi oo Shiineys ah, kaddib markii ay ku weerareen xeebaha Puntland, gaar ahaan agagaarka magaalada dekedda ah ee Bandarbeyla. Saraakiil goboleed ayaa sheegay in weerarkan uu u muuqdo mid lagu doonayo madax-furasho lacageed.
Markabka la qafaashay oo lagu magacaabo Liao Dong Yu 578 ayaa la qabtay, iyadoo budhcad-badeedu ay damacsan yihiin inay shaqaalaha markabka u haystaan si ay lacag uga qaataan, sida ay sheegeen ilo ka tirsan ammaanka badda. Afduubka markabka ayaa sidoo kale waxaa xaqiijisay Ciidanka Badda Midowga Yurub (EU Naval Force), oo kormeera dhaq-dhaqaaqa maraakiibta ee gobolka.
Markabkan ma ahan mid ku cusub weerarrada burcad-badeedda Soomaaliyeed. Bishii Nofeembar 2024 ayuu mar kale ku qafaashay xeebaha Puntland, waxaana la sii daayay bishii Janaayo 2025 kaddib markii la bixiyay madax-furasho lagu qiyaasay ku dhowaad 2 milyan oo doollar, sida ay sheegeen saraakiil amni oo xog-ogaal ah.
Maamulka Puntland ayaa sheegay in ciidamada ammaanka ay bilaabeen hawlgal lagu raadinayo markabka iyo sidii loo sii deyn lahaa shaqaalaha saaran. Ilaa hadda lama hayo faahfaahin ku saabsan tirada ama xaaladda shaqaalaha markabka.
Dave Harvilicz, oo ah ku-xigeenka xoghayaha arrimaha cyber-ka, kaabayaasha, khataraha iyo adkeysiga ee Wasaaradda Amniga Gudaha ee Mareykanka, ayaa sheegay in markabkan uu ku lug lahaa kalluumeysi sharci-darro ah, aan la nidaamin, isla markaana aan la soo sheegin (IUU fishing) oo ka dhacaya biyaha Soomaaliya. Eedeyntan ayaa si joogto ah ay u soo jeediyaan mas’uuliyiinta Soomaaliyeed iyo kormeerayaasha caalamiga ah ee ku aaddan maraakiibta shisheeye ee ka kalluumeysata xeebaha dalka.
Harvilicz wuxuu sheegay in markabku uu kalluumeysanayay kalluunka *yellowfin tuna*, oo ah nooc kalluun ah oo wajahaya cadaadis sii kordhaya. Wuxuu ka digay in kalluumeysiga xad-dhaafka ah ee ay sameynayaan maraakiibta Shiineyska ah iyo kuwa kale ee shisheeye ay halis gelin karto dabar-go’a kalluunka tuna-da, taasoo saameyn culus ku yeelan karta warshadaha kalluumeysiga Soomaaliya iyo amniga cunnada ee gobolka.
Kalluumeysiga sharci-darrada ah ayaa muddo dheer loo arkaa mid ka mid ah sababaha horseeday budhcad-badeedda Soomaaliya, iyadoo kalluumeysatada maxalliga ah ay ku eedeeyaan maraakiibta shisheeye inay baabi’inayaan kheyraadka badda isla markaana ay ku shaqeeyaan ruqsad la’aan.
Burcad-badeedda Soomaaliya ayaa aad u korortay dabayaaqadii sanadihii 2000-meeyadii, balse hoos u dhac weyn ayay gashay kaddib markii ay bateen roondooyinka badda ee caalamiga ah iyo adkeynta ammaanka maraakiibta ganacsiga. Si kastaba ha ahaatee, afduubka soo kordhay bilihii u dambeeyay ayaa walaac ka muujinaya dib u soo laba-kacleyn suurtagal ah, taasoo ay sabab u yihiin ilaalin badeed oo daciif ah iyo duruufo dhaqaale oo adag oo ka jira xeebaha.
Ilaa hadda, masiirka markabka Liao Dong Yu 578 iyo shaqaalihiisa lama oga, iyadoo ciidamada Puntland ay sii wadaan dadaallada raadinta iyo samatabixinta.
