Haiti – Booliiska qaranka Haiti ayaa wajahaya dhaleeceyn iyo baaritaan sii kordhaya kaddib weerar ay kooxo burcad ah ka geysteen deegaanka Kenscoff, halkaas oo lagu dilay 47 qof, in ka badan 50 qofna lagu afduubay dhammaadkii toddobaadkii hore.
Weerarka ayaa ka dhacay Kenscoff, oo ah deegaan buuraley ah oo horey loogu yaqaanay heerka dambiyada oo hoos u dhacay. Dhacdadan ayaa dhalisay su’aalo cusub oo ku saabsan awoodda dowladda iyo ciidamada ammaanka Haiti ay u leeyihiin inay wax ka qabtaan kooxaha hubaysan ee sii xoogeysanaya.
Afhayeenka Booliiska Haiti, Garry Desrosiers, ayaa Khamiistii qabtay shir jaraa’id, balse wuxuu wajahaya su’aalo adag oo ay weriyeyaashu ka weydiinayeen sababta ciidamada ammaanku ugu guuldarreysteen inay ka hortagaan weerarka.
Kooxaha hubaysan ayaa Haiti ku yeeshay awood sii kordheysa tan iyo dilkii madaxweynihii hore Jovenel Moïse sanadkii 2021, taasoo sii wiiqday awoodda dowladda dhexe.
Haiti ayaa sidoo kale muddo dheer ka maqneyd doorashooyin qaran oo joogto ah. Senatoradii ugu dambeeyay ee la doortay ayaa xilalkooda soo afjaray 2023, iyadoo doorashooyin dhowr jeer dib loo dhigay sababo la xiriira amni-darro iyo caqabado kale. Hadda, doorasho guud ayaa loo qorsheeyay bisha Diseembar.
Kooxaha hubaysan ayaa xasillooni-darrada siyaasadeed iyo dhaqaale ku tilmaamay mid ka mid ah sababaha rabshadaha dalka ka jira. Qiyaastii 70 boqolkiiba magaalada Port-au-Prince ayaa hadda gacanta ugu jirta kooxaha burcadda, halka isku dhacyada hubaysan ay barakiciyeen in ka badan 1.5 milyan oo qof oo ku nool guud ahaan dalka.
Bishii Abriil, xubnihii ugu horreeyay ee Ciidanka Xakamaynta Kooxaha Burcadda ee ay taageerto Qaramada Midoobay ayaa gaaray Haiti, iyadoo ujeeddadu tahay in la xakameeyo rabshadaha abaabulan, lana taageero dowladda si ay dib ugu soo celiso gacan ku haynta dalka.
Ciidankan ayaa sidoo kale loogu talagalay inuu beddelo ama xoojiyo howlgal amni oo caalami ah oo ay hoggaaminayso Kenya, kaasoo la kulmay caqabado la xiriira maalgelin iyo taageero. Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, Antonio Guterres, ayaa muujiyay rajo ah in ciidanka cusub uu wax ka beddeli karo xaaladda amni ee Haiti.
“Dhismaha ciidanku wuxuu fursad dhab ah siinayaa in la xakameeyo rabshadaha lana soo celiyo awoodda dowladda,” ayuu yiri Guterres kaddib booqashadii uu bishii Juun ku tagay saldhigga ciidanka.
Si kastaba ha ahaatee, dadka dhaliila ayaa sheegaya in dadaalladii caalamiga ahaa ee hore aysan keenin natiijo muuqata. Waxay sidoo kale ka digayaan in faragelinta cusub ay dib u soo celin karto xusuusta faragelinno shisheeye oo hore uga dhacay Haiti, kuwaas oo qaarkood lala xiriiriyay eedeymo ku saabsan xadgudubyo xuquuqda aadanaha.
Booliiska Haiti ayaa dhanka kale muddo wajahayay eedeymo la xiriira musuqmaasuq, karti-darro iyo mararka qaar iskaashi ay la sameeyaan kooxaha hubaysan.
Madaxa Booliiska Qaranka Haiti, Vladimir Paraison, kama qeybgelin shirkii jaraa’id ee Khamiistii, balse wuxuu difaacay ciidamada booliiska oo dhaleeceyn xooggan kala kulmay shacabka iyo siyaasiyiinta tan iyo weerarkii Kenscoff.
