Congo – Ugu yaraan 80 qof ayaa la rumeysan yahay inay u dhinteen cudurka Ebola ee ka dillaacay bariga dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Congo, iyadoo mas’uuliyiinta caafimaadka ay kordhiyeen dadaallada lagu xakameynayo faafitaanka cudurka halista ah.
Wasaaradda caafimaadka Congo ayaa sheegtay in cudurka laga diiwaangeliyay gobolka Ituri, halkaas oo ay shaqaalaha caafimaadku ka wadaan baaritaanno degdeg ah, dabagal lagu sameynayo dadka lala xiriirinayo bukaannada iyo wacyigelin bulshada ah.
Saraakiisha caafimaadka ayaa markii ugu horreysay Jimcihii ku dhawaaqay in cudurka Ebola uu dib uga dillaacay gobolka, xilligaas oo la diiwaangeliyay 65 dhimasho ah iyo 246 kiis oo la tuhunsan yahay.
Saacado kadib, wararka cusub ayaa muujiyay in dhimashadu korortay oo gaartay ugu yaraan 80 qof.
Wasiirka caafimaadka Congo Samuel-Roger Kamba ayaa sheegay in ilaa hadda sideed kiis si rasmi ah shaybaar loogu xaqiijiyay, kuwaas oo ay ku jiraan afar dhimasho ah.
Baaritaannada caafimaadka ayaa xaqiijiyay in cudurkan uu yahay nooca loo yaqaan Bundibugyo Ebola virus, oo ah nooc ka mid ah Ebola oo aan si badan ugu faafin Congo sanadihii hore.
Tani waa markii 17-aad ee Ebola uu ka dillaaco dalka Congo tan iyo markii ugu horreysay ee cudurkaasi laga helay dalkaasi sanadkii 1976.
Faafitaanka Ebola wuxuu si weyn ugu xiran yahay heerka gudbinta cudurka, waxaana cudurku si fudud ugu gudbaa dareerayaasha jirka sida dhiigga, matagga, candhuufta iyo dheecaannada kale ee bukaanka.
Weriyeyaasha AP ee ku sugan magaalada Bunia ayaa sheegay in dadka deegaanka ay si weyn uga walaacsan yihiin xaaladda.
Jean Marc Asimwe, oo kamid ah dadka deegaanka, ayaa sheegay in aasaska dadka dhimanaya ay noqdeen kuwo maalinle ah.
“Maalin keliya gudaheed waxaan aasnaa laba ama saddex qof, mararka qaar ka badan,” ayuu yiri. “Waqtigan xaadirka ah xitaa ma naqaan nooca cudurka si sax ah.”
Inkasta oo cudurku sii faafayo, magaalada Bunia waxaa weli ka socda dhaqdhaqaaqyo ganacsi iyo nolol maalmeed caadi u eg, taas oo sare u qaadaysa walaaca laga qabo in cudurku sii faafo.
Kiiska ugu dambeeyay ee la tuhunsan yahay ayaa ahaa kalkaaliso caafimaad oo ku geeriyootay isbitaal ku yaalla Bunia.
Wasiirka caafimaadka ayaa sheegay in astaamaha cudurka ay soo bilaabmeen qiyaastii saddex toddobaad kahor 24-kii Abriil. Inkasta oo aan si rasmi ah loo shaacin natiijada baaritaanka muunadeeda, haddana astaamaha ay muujisay ayaa si weyn loogu tuhmay Ebola.
Cudurka ayaa ilaa hadda laga xaqiijiyay saddex goobood oo caafimaad oo ku yaalla gobolka Ituri:
Bunia, Rwampara iyo Mongwalu
Machadka Qaranka ee Cilmi-baarista Biomedical ee Congo ayaa sheegay in 13 muunadood oo dhiig ah la baaray, sideed kamid ahna laga helay nooca Bundibugyo Ebola virus. Shan muunadood oo kale lama xaqiijin karin sababo la xiriira mugga dhiigga oo aan ku filneyn.
Inkasta oo DR Congo ay khibrad dheer u leedahay maaraynta Ebola, haddana waxaa jira caqabado waaweyn oo dhinaca saadka iyo gaadiidka ah.
Gobolka Ituri wuxuu qiyaastii 1,000 kiiloomitir u jiraa caasimadda Kinshasa, taas oo adkeyneysa in sahay caafimaad iyo shaqaale degdeg loo gaarsiiyo goobaha cudurku ka dillaacay.
