Khartoum, Suudaan – Ra’iisul Wasaaraha Suudaan, Kamil Idris, ayaa Axaddii sheegay in wada-hadallo Suudaani ah ay “dhawaan” bilaaban doonaan, kuwaas oo lagu doonayo in lagu diyaariyo waddada dib-u-soo-kabashada dalka, dib-u-heshiisiin loo dhan yahay iyo qabashada doorashooyin xor ah.
Idris ayaa sheegay in wada-hadallada ay ka qeyb qaadan doonaan dhammaan dhinacyada bulshada Suudaan, isagoo hadalkan ka sheegay kulan uu Khartoum kula yeeshay wafdi ka socda Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika, oo uu hoggaaminayay Mohamed Khaled oo u dhashay Algeria.
Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in wada-hadallada la qorsheeyay ay horseedi doonaan “dib-u-soo-kabasho qaran oo dhammaystiran, dib-u-heshiisiin qaran oo buuxda iyo dib-u-dhis dastuuri ah oo isku-dhafan”, ka hor inta aysan ugu dambeyn dalka ka dhicin doorashooyin xor ah oo shacabka Suudaan ay ku doortaan hoggaankooda cusub.
Idris ayaa sidoo kale sheegay in ciidamada Suudaan ay horumar ka sameynayaan dagaallada ka socda gobolka Kordofan, isla markaana ay markii dambe u dhaqaaqi doonaan dhanka Darfur, ilaa sida uu sheegay “laga xoreynayo dalka oo dhan.”
Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in ay jiraan “khadad cas oo aan la dhaafi karin”, kuwaas oo ay kamid yihiin in aan la sinnayn Ciidamada Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) iyo maleeshiyada Ciidamada Taageerada Degdegga ah (RSF). Waxa uu sidoo kale sheegay in dowladda Suudaan ay diidan tahay faragelin shisheeye oo lagu sameeyo arrimaha gudaha dalka.
“Dadka Suudaan oo keliya ayaa go’aaminaya sida loo maamulayo arrimaha dalkooda,” ayuu yiri Idris, isagoo intaa ku daray in kaalinta Midowga Afrika ee arrimaha Suudaan ay tahay inay ku salaysnaato ixtiraam labada dhinac ah iyo madax-bannaanida dowladaha.
Ra’iisul Wasaaraha ayaa sidoo kale xusay hindise nabadeed oo dowladda Suudaan ay u gudbisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay bishii Diseembar 2025, kaas oo ku baaqaya in RSF ay ka baxdo goobaha ay gacanta ku hayso, isla markaana la bilaabo hannaan isku-dhafid iyo kala-dirid ciidan oo looga gol leeyahay soo afjaridda dagaalka.
Mohamed Khaled, oo hoggaaminayay wafdiga Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika, ayaa dhankiisa xaqiijiyay garab-istaagga Midowga Afrika ee Suudaan iyo shacabka dalka. Khaled ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in Midowga Afrika uu u hoggaansan yahay mabaadi’da ixtiraamka madax-bannaanida iyo midnimada dowladaha, iyo diidmada faragelinta arrimaha gudaha ee dalalka xubnaha ka ah.
Jimcihii, Guddoomiyaha Golaha Sare ee Kumeel-gaarka ah ee Suudaan, Abdel Fattah Al Burhan, ayaa ansixiyay in la bixiyo taageerada saadka iyo dammaanadaha sharci, siyaasadeed iyo amni ee wada-hadal Suudaani ah oo loo dhan yahay, kaas oo ay hoggaaminayso hay’ad qaran oo madax-bannaan.
Suudaan waxaa ragaadiyay dagaal billowday Abriil 2023, kaas oo u dhexeeya Ciidamada Qalabka Sida ee dalka iyo RSF. Dagaalka ayaa ka dhashay khilaaf la xiriiray qorshe lagu doonayay in ciidamada RSF lagu daro ciidamada rasmiga ah ee dowladda. Colaadda ayaa dhalisay khasaaro xooggan oo naf iyo maalba leh, iyadoo tobannaan kun oo qof la dilay, halka malaayiin kalena ay ku qasbanaadeen inay ka barakacaan guryahooda.
Dadaalka cusub ee dowladda Suudaan ayaa hadda diiradda saaraya in la furo waddo siyaasadeed oo horseedda dib-u-heshiisiin, dib-u-dhis hay’adeed iyo ugu dambeyn doorashooyin lagu soo celinayo nidaam siyaasadeed oo rasmi ah dalka.
