Khartoum, Suudaan – Ciidamada Taageerada Degdegga ah ee Suudaan (RSF) iyo dagaalyahanno xulafadooda ah ayaa la sheegay inay la wareegeen magaalada Al Kurmuk ee Gobolka Blue Nile, oo ku taalla meel u dhow xadka Itoobiya, kaddib markii ciidamada Suudaan ay dib uga gurteen aagga.
Ilo militari iyo kuwo dowladeed ayaa Al Jazeera u sheegay in dagaalyahannada RSF, oo ay weheliyaan ciidamada Dhaqdhaqaaqa Xoreynta Dadka Suudaan-Waqooyi (SPLM-N), ay gudaha u galeen magaalada, iyadoo ciidamada Ciidanka Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) ay dib uga gurteen Kurmuk.
RSF ayaa sheegtay inay dagaalladii ka dhacay magaalada ku gaarsiisay ciidamada dowladda khasaare culus, isla markaana ay qabsatay hub iyo rasaas. Warbaahinta The National ayaa sheegtay in qabsashada Kurmuk ay noqotay dhulkii labaad ee ay RSF ka qabsato Gobolka Blue Nile toddobaadkan, kaddib markii Talaadadii la sheegay inay la wareegtay Qaysan.
Mas’uuliyiinta deegaanka ayaa sheegay in magaalada Kurmuk ay wajahday weerarro xooggan muddo saddex maalmood ah, kuwaas oo isugu jiray duqeymo ay fuliyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo madaafiic. Maamulka deegaanka ayaa sheegay in weerarradu ay ka imanayeen goobo ku dhow gobolka, isagoo ku adkeystay in ciidamada dowladda ay sii wadeen dadaallada lagu difaacayo magaalada iyo hay’adaha dowladda.
Qabsashada Al Kurmuk ayaa yeelan karta saameyn ballaaran, maadaama magaalada ay ku taallo waddo muhiim ah oo isku xirta Gobolka Blue Nile ee Suudaan iyo Itoobiya.
Kurmuk waxay wax ka yar 140 kiiloomitir u jirtaa Damazin, oo ah caasimadda Gobolka Blue Nile, halka ay qiyaastii 160 kiiloomitir u jirto Biyo-xireenka Roseires, oo ah mid ka mid ah ilaha ugu muhiimsan ee korontada Suudaan.
Magaalada ayaa dhowr jeer gacan ka beddeshay intii uu socday dagaalka Suudaan. RSF ayaa la sheegay inay Kurmuk qabsatay bishii Maarso, ka hor inta aan ciidamada Suudaan dib ula wareegin bishii hore. Horumarka cusub ee RSF ayaa muujinaya tartanka sii xoogeysanaya ee loogu jiro dhulka istiraatiijiga ah ee koonfur-bari Suudaan.
Horumarkan ayaa sidoo kale kusoo beegmaya iyadoo mas’uuliyiin taageersan ciidamada Suudaan ay soo jeedinayeen eedeymo ku saabsan in RSF ay taageero ka hesho ama weerarro ka fuliso gudaha Itoobiya. Bishii May, dowladda Suudaan ayaa Itoobiya iyo Imaaraadka Carabta ku eedeysay inay fududeeyeen weerarro ay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ka fuliyeen gudaha Suudaan, oo ay ku jiraan Khartoum iyo garoonka diyaaradaha ee caasimadda.
Itoobiya ayaa beenisay eedeymaha ah inay martigeliso ciidamada RSF ama ciidamada Imaaraadka Carabta, halka Imaaraadkuna uu diiday inuu taageero militari siiyo RSF. Gobolka Blue Nile ayaa si weyn uga dhex muuqday dagaalka Suudaan, iyadoo RSF ay isku dayeyso inay ballaariso saameynteeda koonfur-bari dalka, iyadoo adeegsanaysa weerarro dhulka ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
Ciidamada Suudaan ayaa bishii Luulyo sheegay inay iska caabiyeen weerar ay RSF ka fulisay degmada Geissan, taasoo muujinaysa in dagaalladu ay weli ka socdaan qeybo kala duwan oo gobolka ah. SPLM-N, oo tan iyo 2011 hub ku haysatay qeybo ka mid ah Blue Nile iyo South Kordofan, ayaa sidoo kale xulufo la noqotay RSF. Kooxdan ayaa muddo dheer u ololeysay in labada gobol ay helaan is-maamul iyo awood siyaasadeed oo ballaaran.
Horumarka cusub ee ka dhacay xadka Itoobiya iyo Suudaan ayaa kusoo beegmaya xilli Geeska Afrika uu wajahayo xasillooni-darro sii kordheysa. Horraantii bishan, boqolaal Itoobiyaan ah ayaa la sheegay inay u qaxeen Suudaan kaddib dagaallo ka dhacay gobolka Tigray ee Itoobiya, sida ay sheegeen ilo amni iyo caafimaad oo Suudaan ah oo ay soo xigatay AFP.
La wareegista Al Kurmuk ayaa sidaas darteed muhiimad gaar ah u yeelan karta dagaalka Suudaan, maadaama magaalada ay ku taallo xuduud istiraatiiji ah oo u dhow Itoobiya, isla markaana ay isku xirto waddooyin muhiim u ah dhaqdhaqaaqa ciidamada iyo ganacsiga gobolka.
