Qaahir – Weerar loo adeegsaday diyaarad aan duuliye lahayn ayaa lagu qaaday dekedda Damietta ee dalka Masar, halkaas oo ay ku xirnaayeen maraakiib qaada gaaska dabiiciga ah. Weerarka ayaa kusoo beegmay iyadoo uu sii xoogeysanayo dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan, waxaana sare u kacay walaaca laga qabo amniga marinnada muhiimka ah ee ganacsiga caalamka, gaar ahaan Kanaalka Suweys iyo Badda Cas.
Dowladda Masar ayaa sheegtay in baaritaanno hordhac ah ay muujinayaan in diyaarad aan la aqoonsan ay sababtay dab ka kacay laba markab oo ku sugnaa dekedda Damietta. Mas’uuliyiintu waxay xaqiijiyeen inaanay jirin wax dhimasho ama dhaawac ah, isla markaana ciidamada ammaanka iyo dab-damiska ay si degdeg ah u xakameeyeen dabka.
Wararka ayaa tilmaamaya in diyaaraddaasi ay ku dhacday markabka kaydka gaaska ee Energos Winter, taasoo sababtay inuu dabku ku faafo markab kale oo ku dhowaa. Ilaa iyo hadda ma jirto cid si rasmi ah u sheegatay mas’uuliyadda weerarka.
Falanqeeyayaasha amniga ayaa aaminsan in weerarku uu muujinayo ballaarinta colaadda gobolka, isla markaana uu kordhinayo halista ku wajahan marin-biyoodka Kanaalka Suweys oo ka mid ah halbowlayaasha ugu muhiimsan ee ganacsiga iyo dhoofinta shidaalka dunida.
Dhanka kale, dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan ayaa sii xoogeysanaya. Ciidamada Mareykanka iyo xulafadooda ayaa weerarro ka fuliyay bartilmaameedyo la xiriira ciidamada ay Iiraan taageerto, halka Iiraan ay sheegtay inay qaaday weerarro gantaallo ah oo ka dhan ah saldhigyo militari oo ku yaalla gobolka. Xiisaddan ayaa sii kordhisay walaaca laga qabo in marinnada muhiimka ah ee Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Marinka Hormuz ay noqdaan goobo halis ah.
Soomaaliya ayaa ka mid ah dalalka sida tooska ah u dareemi kara saameynta colaaddan, maadaama ay leedahay xeebta ugu dheer Afrika, isla markaana ay ku taallo meel istaraatiiji ah oo ku dhow marin-biyoodka Bab el-Mandeb, kaas oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Haddii amniga Badda Cas uu sii xumaado, waxaa sare u kici kara kharashaadka maraakiibta isticmaasha dekedaha Soomaaliya sida Muqdisho, Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, iyadoo shirkadaha maraakiibtu kordhin karaan lacagaha caymiska iyo khidmadaha gaadiidka. Taasina waxay sare u qaadi kartaa qiimaha badeecadaha la soo dejiyo, shidaalka iyo raashinka gudaha dalka.
Sidoo kale, khalkhalka ka dhasha isu socodka maraakiibta caalamiga ah wuxuu wiiqi karaa ganacsiga Soomaaliya ee ku tiirsan soo dejinta iyo dhoofinta badeecadaha, halka uu sidoo kale hoos u dhigi karo dhaqdhaqaaqa maraakiibta isticmaasha xeebaha dalka.
Dhinaca amniga, sii xoogeysiga xiisadda gobolka ayaa kordhin kara khatarta falalka burcad-badeedda Soomaaliyeed, maadaama qayb ka mid ah ciidamada caalamiga ah ee ilaalin jiray marin-biyoodka Geeska Afrika ay u wareegayaan howlgalada ka socda Bariga Dhexe. Khubarada amniga ayaa hore uga digay in xaaladdan ay fursad siin karto kooxaha burcad-badeedda si ay u kordhiyaan weerarrada ka dhanka ah maraakiibta ganacsiga.
Waxaa sidoo kale laga cabsi qabaa in haddii colaaddu sii ballaarato, saameynteedu ay gaari karto dhaqaalaha guud ee Geeska Afrika, iyadoo kororka qiimaha shidaalka iyo gaadiidka badda uu cadaadis dheeraad ah saari karo waddamada nugul ee gobolka, Soomaaliya ayaana ka mid ah dalalka ugu saameynta badan marka ay timaaddo isbeddellada ku yimaadda ganacsiga iyo amniga Badda Cas.
