ADDIS ABABA – Taliyaha Guud ee Ciidamada Difaaca Qaranka Itoobiya (ENDF), Field Marshal Birhanu Jula, ayaa Masar iyo Suudaan, iyo sidoo kale quwado kale oo shisheeye, ku eedeeyay inay taageerayaan kooxo hubaysan iyo kuwo siyaasadeed oo uu sheegay inay doonayaan inay caqabad ku noqdaan dowladda Itoobiya.
Isagoo la hadlayay warbaahinta ciidamada Itoobiya, Birhanu Jula ayaa sheegay in caqabadaha amni ee Itoobiya ay qayb ka yihiin istiraatiijiyad ballaaran oo ay wadaan waxa uu ku tilmaamay “cadawga taariikhiga ah” iyo “cadawga casriga ah” ee dalka, kuwaas oo sida uu sheegay ka guuray dagaal toos ah oo militari.
Wuxuu sheegay in quwadahaas ay beddeleen xeeladahooda, iyagoo adeegsanaya dhaqaale iyo sirdoon si ay u abuuraan khilaaf gudaha ah, xasillooni-darro iyo caqabado hortaagan horumarka iyo ka faa’iidaysiga kheyraadka dabiiciga ah ee Itoobiya.
Hadallada Taliyaha ENDF ayaa yimid maalmo kadib markii toddobo kooxood oo Itoobiyaan ah, kuwaas oo isugu jira kuwo hubaysan iyo kuwo siyaasadeed, ay ku dhawaaqeen samaynta Isbahaysiga Ciidamada Dadka Itoobiya ee Badbaadada (Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival).
Isbahaysiga waxaa ka mid ah Jabhadda Xoreynta Dadka Tigrayga (TPLF), Dhaqdhaqaaqa Qaranka Amxaarada ee Fano, Ciidanka Xoreynta Oromada (OLA) iyo kooxo kale oo heer gobol ah. Kooxahan ayaa sheegay inay doonayaan inay meesha ka saaraan xukuumadda Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed, isla markaana ay dhisaan dowlad ku-meel-gaar ah oo loo dhan yahay.
Birhanu Jula ayaa isbahaysigan ugu yeeray “Tsimdo”, isaga oo sheegay inuu yahay sii socoshada isbahaysiyo siyaasadeed iyo militari oo hore u jiray, halkii uu ahaan lahaa urur gebi ahaanba cusub. Taliyaha ayaa sidoo kale Eritrea, oo uu ugu yeeray “Shaebia”, ku eedeeyay inay dhexdhexaadin iyo isku-xir u sameyneyso quwadaha shisheeye iyo kooxaha hubaysan ee gudaha Itoobiya.
Birhanu ayaa sheegay in TPLF iyo Eritrea aysan kaligood awood u lahayn inay caqabad ku noqdaan dowladda federaalka, isaga oo ku dooday in taageero dibadeed oo ka timaadda Suudaan, Masar iyo quwado kale ay muhiim u tahay awoodda kooxahaas. Mas’uuliyiinta Itoobiya iyo Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed ayaa horay Eritrea ugu eedeeyay inay taageerto kooxo hubaysan oo ka jira gudaha Itoobiya, eedeymahaas oo ay Eritrea beenisay.
Birhanu ayaa sheegay in isbahaysiga cusub uu isku dayayo inuu mideeyo awoodaha kooxaha ay ku adkaan lahayd inay si madax-bannaan u hawlgalaan. Wuxuu sidoo kale isbarbardhigay is-waafajinta cusub nidaamyadii siyaasadeed iyo militari ee jiray ka hor dhicitaankii dowladdii Derg ee 1991.
Taliyaha ENDF ayaa sheegay in TPLF ay taariikh ahaan ku tiirsanayd isbahaysiyo ay la sameysato kooxo siyaasadeed iyo kuwo hubaysan, isagoo xusay inay hadda raadinayso iskaashi ay la yeelato kooxo ka soo jeeda Amxaarada iyo Oromada. Wuxuu isbahaysiga cusub ku tilmaamay isku day lagu dhisayo shabakad siyaasadeed iyo militari oo ballaaran oo la mid ah Jabhaddii Dimuqraadiga Kacaanka Dadka Itoobiya (EPRDF) ee hore.
Hadalladan ayaa kusoo beegmaya xilli xaaladda amni iyo siyaasadeed ee waqooyiga Itoobiya ay mar kale kacsan tahay, iyadoo dhinacyada ku lugta leh ay is dhaafsadeen eedeymo la xiriira colaadaha iyo dhaq-dhaqaaqyada militari ee ka socda deegaanka. Birhanu Jula ayaa sidoo kale sheegay in TPLF ay si siyaasadeed iyo militari ahaan u daciiftay, isagoo ka digay in isku-day kasta oo lagu sii hurinayo xiisadda uu cawaaqib ku yeelan karo gobolka Tigray.
Wuxuu sheegay in dowladda federaalku ay ka taxaddarayso tallaabooyinka militari sababo la xiriira cawaaqibka ay isku dhacyadu ku yeelan karaan dadka rayidka ah, gaar ahaan kadib dagaalkii Tigray ee 2020–2022. Taliyaha ENDF ayaa sidoo kale ka hadlay isbeddellada lagu sameeyay ciidamada Itoobiya tan iyo 2018, isagoo sheegay in la xoojiyay awoodaha ciidamada, hawlgallada amniga iyo casriyeynta hay’adaha difaaca.
Waxa uu sheegay in Itoobiya ay isku dayday inay horumariso awood ay kaga jawaabto hanjabaadaha caadiga ah iyo kuwa aan caadiga ahayn, iyadoo yareyneysa ku-tiirsanaanta hubka iyo qalabka laga keeno dibadda. Birhanu ayaa sidoo kale sheegay in ciidamada Itoobiya ay ballaariyeen wax-soo-saarka qalabka difaaca gudaha, casriyeeyeen Ciidanka Cirka, isla markaana ay maalgashi ku sameeyeen awoodaha dijitaalka ah, oo ay ka mid yihiin sahaminta, bartilmaameedsiga iyo nidaamyada sirdoonka.
Dhanka kale, Taliyaha ENDF ayaa sheegay in isbahaysiga mucaaradka ay hortaallo caqabado la xiriira sidii loo dhisi lahaa ciidan mideysan, isaga oo tilmaamay khilaafaad siyaasadeed, fikir iyo dhul oo ka dhex jira kooxaha xubnaha ka ah. Wuxuu ku dooday in khilaafaadka gudaha iyo kala duwanaanshaha u dhexeeya kooxahaasi ay caqabad ku noqon karaan isku-dubbaridka iyo mideynta awoodahooda militari.
