Benghazi, Liibiya – Maamulka ka taliya bariga Liibiya ayaa ku dhawaaqay mamnuucid lagu soo rogay muwaadiniinta ka socda afar dal oo Afrikaan ah, iyagoo sheegay in tallaabadan ay qayb ka tahay “dib u habeynta muwaadiniinta ajnabiga ah ee soo galaya Liibiya”.
Wareegto ka soo baxday maamulka fadhigiisu yahay magaalada Benghazi ayaa lagu sheegay in muwaadiniinta ka kala socda Suudaan, Eritrea, Itoobiya iyo Soomaaliya laga mamnuucay inay soo galaan dhulka Liibiya, iyagoo adeegsanaya dhammaan dekedaha berriga, badda iyo hawada.
Maamulka uu hoggaamiyo Osama Hamad, oo ah taliyaha militariga Khalifa Haftar, ayaa maamula bariga iyo qaybo ka mid ah koonfurta Liibiya, halka dowladda caalamka ay aqoonsan tahay ee uu hoggaamiyo Abdulhamid Dbeibah ay fadhigeedu yahay caasimadda Tripoli.
Ilo ka tirsan maamulka bariga ayaa sheegay in go’aankan uu yahay mid lagu doonayo in lagu xakameeyo loona “dib u habeeyo” socodka muhaajiriinta ajnabiga ah ee soo galaya dalka.
Wareegtada ayaa ka reebaysa mamnuucista xubnaha diblomaasiyadda, shaqaalaha qunsuliyadaha iyo qoysaskooda, sidoo kale waxay oggolaanaysaa shaqaalaha waxbarashada, caafimaadka iyo adeegyada muhiimka ah haddii ay haystaan oggolaansho rasmi ah iyo heshiisyo shaqo oo sax ah.
Liibiya ayaa muddo dheer ahayd marin muhiim ah oo ay maraan tahriibayaal doonaya inay gaaraan Yurub, tan iyo burburkii dowladdii Mucamar Al-Qadaafi ee 2011 kadib kacdoonkii ay taageertay NATO. Dalka ayaa tan iyo 2014-kii galay kala qaybsanaan siyaasadeed iyo amni darro.
Sida ay sheegtay Qaramada Midoobay, Liibiya waxaa ku sugan in ka badan 900,000 oo muhaajiriin ah, kuwaas oo xaaladooda nololeed ay sii adkeynayaan colaadaha iyo xaaladda siyaasadeed ee dalka.
Dhinaca kale, Liibiya ayaa sidoo kale wajahaysa musiibooyin bini’aadantinimo oo la xiriira tahriibka. Ugu yaraan 26 qof ayaa la xaqiijiyay inay ku dhinteen xeebaha bariga Liibiya kadib markii dooni ay la socdeen ay degtay toddobaadkii hore.
Maalmihii u dambeeyay, 11 mayd oo dheeraad ah ayaa laga helay xeebaha Tobruk, iyadoo tirada guud ee dhimashada ay gaartay 26 qof. 10 qof oo kale ayaa la soo badbaadiyay, kuwaas oo sheegay in doonta ay saarnaayeen ugu yaraan 61 qof.
Mas’uuliyiinta ayaa ka cabsi qaba in dad kale ay weli ku maqan yihiin badda, iyadoo howlaha samatabbixintu ay socdaan, halka roondooyin cusub lagu kordhiyay xeebaha Tobruk si looga hortago maydad kale oo soo baxa.
Ilo caafimaad ayaa sheegay in xaaladda meydadka la helay ay ahayd mid aad u liidata, maadaama ay muddo ku jireen biyaha badda, waxaana la sheegay in si degdeg ah loo aasay.
Guud ahaan, Liibiya ayaa weli ah marin halis ah oo ay isticmaalaan tahriibayaal badan oo ka soo jeeda Afrikada Saxaraha ka hooseeya, kuwaas oo isku dayaya inay gaaraan Yurub iyagoo maraya saxaraha iyo Badda Mediterranean-ka safarro inta badan ku dhammaada musiibo iyo dhimasho.
